Σε μια εποχή που η βιομηχανική επανάσταση επέβαλλε την ομοιομορφία, ο Gaudí ακολούθησε τον δικό του δρόμο, σχεδιάζοντας έπιπλα που αρνήθηκαν την ευθεία γραμμή και επαναπροσδιόρισαν τη σχέση του ανθρώπου με τα χρηστικά αντικείμενα. Τα έπιπλα του απέρριπταν σχεδόν πλήρως τις ευθείες, ακολουθώντας τις καμπύλες της φύσης και τις ανάγκες του ανθρώπινου σώματος. Στις μέρες μας, θεωρούνται υποδειγματικά και πρωτοπόρα δείγματα εργονομίας, αν μάλιστα αναλογιστούμε ότι έβαζε τους πελάτες και τους τεχνίτες του, να καθίσουν σε προπλάσματα από πηλό για να μελετήσει το οργανικό τους αποτύπωμα. Στη συνέχεια σμίλευε το ξύλο (συνήθως συμπαγή δρυ) ώστε το τελικό αποτέλεσμα να προσαρμόζεται τέλεια στην ανθρώπινη ανατομία. Αυτή η προσέγγιση τον καθιστά έναν από τους πρώτους ουσιαστικά εργονομικούς σχεδιαστές στην ιστορία του design. Τα αντικείμενα του, αν και μοιάζουν «αφηρημένα» ή «παραμορφωμένα» οπτικά, προσφέρουν μια απροσδόκητη και απόλυτη άνεση. Το ξύλο από δρυ που προτιμούσε, του επέτρεπε να σμιλεύει βαθιές καμπύλες χωρίς να διακυβεύεται η δομική αντοχή του επίπλου. Κατήργησε τα περίτεχνα σκαλίσματα και τα διακοσμητικά στοιχεία της εποχής (όπως τα βικτοριανά ανάγλυφα) και άφησε την ίδια τη φόρμα του καναπέ ή της καρέκλας και τα νερά του ξύλου να λειτουργήσουν ως διακόσμηση.
Η συλλογή Casa Calvet 1902
Σχεδιασμένη για τα γραφεία μιας κλωστοϋφαντουργικής εταιρείας στο ισόγειο του ομώνυμου κτιρίου, αυτή η σειρά αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη συλλογή επίπλων του Gaudί που διασώζεται. Η Πολυθρόνα Calvet,αποτελεί μια σπουδή στην οργανική δομή. Η πλάτη και τα μπράτσα της δεν ενώνονται με παραδοσιακούς αρμούς, αλλά μοιάζουν να φυτρώνουν το ένα μέσα από το άλλο, θυμίζοντας τη σύνδεση των οστών σε έναν σκελετό ή τα κλαδιά ενός δέντρου. Ενώ, το γραφείο της συλλογής, είναι ένα έπιπλο με συρτάρια που μοιάζουν να ρέουν, όπου κάθε γωνία έχει λειανθεί για να διευκολύνει την κίνηση του εργαζόμενου.
Η Καρέκλα και ο Πάγκος Casa Batlló 1906
Ο Gaudi σε αυτή τη συλλογή άγγιξε την απόλυτη αφαίρεση, καθώς η καρέκλα Batlló, στερείται παντελώς οποιασδήποτε ευθείας γραμμής. Η πλάτη της μειώνεται στο ελάχιστο δυνατό μέγεθος, διαθέτοντας δύο κυκλικές εργονομικές εσοχές που εξυπηρετούν διπλό σκοπό: λειτουργούν ως λαβές για τη μετακίνηση της καρέκλας και προσαρμόζονται τέλεια στην πλάτη του καθήμενου. Ο διπλός καναπές, είναι ένα κάθισμα δύο θέσεων σε σχήμα ελαφριάς S-καμπύλης. Στο κέντρο του υπάρχει ένα καμπυλωτό μπράτσο που αναγκάζει τους δύο καθήμενους να έχουν μια μικρή κλίση ο ένας προς τον άλλο, διευκολύνοντας με ευτό τον τρόπο την προσωπική συζήτηση.
Casa Milà / La Pedrera 1910
Στο τελευταίο του αστικό έργο, ο σπουδαίος δημιουργός εστίασε στη λεπτομέρεια που συνδέει τον άνθρωπο με τον χώρο, την αφή. Τα εργονομικά πόμολα, είναι μικρά αριστουργήματα και κατασκευασμένα από ορείχαλκο ενώ δεν μοιάζουν δεν μοιάζουν με τίποτα βιομηχανικό. Ο Gaudí πίεσε πηλό με τη γροθιά του για να δημιουργήσει το καλούπι τους. Το αποτέλεσμα είναι λαβές με οργανικές κοιλότητες, όπου τα δάχτυλα φωλιάζουν με απόλυτα φυσικό τρόπο κατά το άνοιγμα της πόρτας. Το πτυσσόμενο διαχωριστικό, ένα παραβάν από ξύλο βελανιδιάς και χειροποίητο κυματιστό γυαλί, λειτουργούσε ως κινητός τοίχος. Παράλληλα φιλτράριζε το φως με τέτοιος τρόπο που θύμιζε την κίνηση του νερού.
Η κληρονομιά του στο σύγχρονο design
Ο Gaudi γνώριζε, ότι ενώ η αρχιτεκτονική διαμορφώνει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τον χώρο, τα έπιπλα διαμορφώνουν τον τρόπο που τον βιώνουμε. Τα έπιπλα του δεν ήταν απλώς συμπληρώματα των κτιρίων του, αλλά προάγγελοι του οργανικού μοντερνισμού που θα κυριαρχούσε δεκαετίες αργότερα (από τον Alvar Aalto μέχρι την Zaha Hadid). Σήμερα, τα αυθεντικά κομμάτια προστατεύονται ως έργα τέχνης στο Εθνικό Μουσείο Τέχνης της Καταλονίας (MNAC).
Για τον σύγχρονο κόσμο του design, η ισπανική εταιρεία BD Barcelona κατέχει τα αποκλειστικά δικαιώματα αναπαραγωγής τους, χρησιμοποιώντας τις ίδιες παραδοσιακές τεχνικές χειροποίητης ξυλουργικής και τα ακριβή σχέδια του αρχιτέκτονα. Παράγει μόνο αριθμημένα αντίγραφα, αποδεικνύοντας ότι τα έπιπλα του Gaudí παραμένουν τόσο επίκαιρα, λειτουργικά και προκλητικά όσο ήταν πριν από έναν αιώνα.
Συνδεθείτε ή Εγγραφείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση