Aaron Isip: Πως η underground rave σκηνή της Μανίλα, μπήκε σε ένα εστιατόριο με αστέρι Michelin

15 Νοεμβρίου 2026
Σάββας Στανής
Ο Φιλιππινέζος chef μιλά στο FNL για τα πρώτα rave event της Μανίλα, τη μαγειρική του διαμόρφωσή στη Γαλλία, το φεστιβάλ Burning Man και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνει ένα tasting menu σαν ηλεκτρονικό set.
  • AARON ISIP: ΠΩΣ Η UNDERGROUND RAVE ΣΚΗΝΗ ΤΗΣ ΜΑΝΙΛΑ, ΜΠΗΚΕ ΣΕ ΕΝΑ ΕΣΤΙΑΤΟΡΙΟ ΜΕ ΑΣΤΕΡΙ MICHELIN | Θέματα

Η πρώτη ιστορία που μου διηγείται ο Aaron Isip δεν έχει καμία σχέση με την κουζίνα. Είναι 1996, βρίσκεται ακόμη στην εφηβεία και ετοιμάζεται να πάει στο πρώτο του rave event στη Μανίλα. «Ήταν πραγματικά underground. Η τοποθεσία παρέμενε μυστική και θα ανακοινωνόταν την τελευταία στιγμή. Το διοργάνωνε μια ομάδα που λεγόταν Consortium Collective. Εκείνη η εμπειρία μού άνοιξε έναν εντελώς καινούργιο κόσμο».

Καθώς συζητάμε, θυμάται τους καλλιτέχνες που έφταναν εκείνη την περίοδο στη Μανίλα. Derrick May, Juan Atkins, Stacey Pullen, John Digweed, Laurent Garnier και Josh Wink. Ο Goldie έφερε στη Μανίλα τον ήχο της βρετανικής jungle και του drum ’n’ bass, ενώ ο Alec Empire έπαιξε το 1996 ένα επιθετικό jungle set μέσα στο food court του Shangri-La Plaza. Από εκείνη την περίοδο ξεχωρίζει δύο εμφανίσεις, του Goldie και του Ιάπωνα Ken Ishii το 1998.


Σχεδόν τριάντα χρόνια αργότερα, μιλάμε με αφορμή το Kása Palma, το εστιατόριο που δημιούργησε στην πρωτεύουσα των Φιλιππινών και απέκτησε το πρώτο του αστέρι Michelin. Η εμπειρία του από τη rave σκηνή επηρεάζει ακόμη τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τον χώρο, τη μουσική, τον ρυθμό του service και τη διαδοχή των πιάτων.

Ο Isip δεν ήταν ποτέ DJ. Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ενώ σπούδαζε πολιτικές επιστήμες και marketing, έκανε πρακτική στην Big Fish Productions και εργάστηκε στην προώθηση και την παραγωγή ηλεκτρονικών events. «Βοηθούσα στη διοργάνωση μιας βραδιάς κάθε Πέμπτη στο V Bar, γνωστό και ως Venezia. Ασχολούμουν με το promotion, τον συντονισμό και τη σωστή ροή της βραδιάς. Όταν η Big Fish έφερνε διεθνείς DJs στη Μανίλα, βοηθούσα και στις μεγαλύτερες παραγωγές».

Απομακρύνθηκε από αυτή τη δουλειά όταν τα όρια ανάμεσα στο πάρτι και την επαγγελματική υποχρέωση άρχισαν να εξαφανίζονται. Η σχέση του με την ηλεκτρονική μουσική, όμως, δεν σταμάτησε εκεί. «Εκείνος ο κόσμος με έμαθε να διαβάζω έναν χώρο. Καταλαβαίνεις πώς η μουσική, ο φωτισμός, ο ρυθμός και η ενέργεια μπορούν να επηρεάσουν τα συναισθήματα εκατοντάδων ανθρώπων. Μαθαίνεις επίσης ότι μια εμπειρία χρειάζεται προσμονή, στιγμές έντασης, χώρο για ανάσα και ένα τέλος που θα θυμάσαι για καιρό».

Ακολούθησαν σχεδόν δεκαπέντε χρόνια στη Γαλλία, όπου διαμορφώθηκε ως μάγειρας μέσα σε ένα περιβάλλον λεπτομέρειας και πειθαρχίας. Όταν επέστρεψε στις Φιλιππίνες, ο ίδιος δεν πίσετεψε ότι έπρεπε να ξεχάσει όσα είχε μάθει. «Δεν πιστεύω απαραίτητα στην ιδέα ότι πρέπει να αφήσεις κάτι από αυτά που έμαθες. Όλες οι εμπειρίες γίνονται μέρος σου. Όταν επέστρεψα, εφάρμοσα την πειθαρχία και την τεχνική κατανόηση που είχα αποκτήσει στη Γαλλία στα τοπικά και εποχικά προϊόντα των Φιλιππίνων. Η τεχνική, όμως, δεν πρέπει να υπερισχύει της πρώτης ύλης. Πρέπει να βοηθά ώστε να φανεί ο χαρακτήρας της».

Η διαδικασία που ακολούθησε είχε να κάνει με το γνωριστεί ξανά με τα ψάρια, τα θαλασσινά, τα φρούτα και τα λαχανικά της χώρας του. «Έπρεπε να τα κοιτάξω ξανά με καθαρό βλέμμα. Όχι μέσα από τη νοσταλγία και όχι σαν ένας Γάλλος chef που αναζητεί υποκατάστατα, αλλά σαν ένας Φιλιππινέζος μάγειρας που προσπαθεί να καταλάβει τι μπορεί να γίνει κάθε υλικό. Μπορεί η Γαλλία να μού έδωσε μια μαγειρική γλώσσα αλλά η επιστροφή στην πατρίδα μού έδωσε αυτό που ήθελα να εκφράσω με αυτή».

Στο Kása Palma η διπλή ταυτότητα εκφράζεται μέσα από δύο κουζίνες. Η Tasting Kitchen εκπροσωπεί τη λεπτομέρεια, τη δομή και την τεχνική ακρίβεια ενώ στην Jungle Kitchen όλα μαγειρεύονται στη φωτιά. «Η φωτιά είναι ζωντανή και απρόβλεπτη. Δεν μπορείς να την ελέγξεις όπως μια σύγχρονη κουζίνα. Πρέπει να παρατηρείς, να αντιδράς και να εμπιστεύεσαι το ένστικτό σου. Η μία κουζίνα μού επιτρέπει να εκφράσω την ακρίβεια και η άλλη την ελευθερία και σίγουρα αν έπρεπε να διαλέξω δεν θα μπορούσα να το κάνω ανάμεσα στον Dr Jekyll και τον Mr Hyde».

Ο Isip επιμελείται προσωπικά τη μουσική του Kása Palma, μαζί με τον φωτισμό, τη διακόσμηση, τα αρώματα και τις υφές του χώρου. Η βασική κατεύθυνση είναι η organic deep house, με tribal και tropical στοιχεία. Αν πρέπει να επιλέξει τρεις καλλιτέχνες που αντιπροσωπεύουν τον ήχο του εστιατορίου, αναφέρει τους Satori, Be Svendsen και Kerala Dust. «Η μουσική καθορίζει αμέσως τη συναισθηματική ατμόσφαιρα. Πριν δοκιμάσουν οτιδήποτε, οι πελάτες έχουν ήδη αρχίσει να αντιλαμβάνονται πού βρίσκονται και πώς θέλουμε να αισθανθούν μέσα στον χώρο. Η επιλογή αλλάζει ανάλογα με την ώρα και την ενέργεια στη σάλα».


Με παρόμοιο τρόπο αντιμετωπίζει και το tastingmenu.

«Ξεκινά πιο αργά, αλλά πρέπει να δημιουργήσει αμέσως εντύπωση. Τα πρώτα πιάτα είναι ελαφρύτερα, φρέσκα και λεπτά. Στη συνέχεια προσθέτω περισσότερη οξύτητα, βαθύτερα καρυκεύματα, πλουσιότερες σάλτσες, καπνό, ζυμώσεις και αλλαγές στη θερμοκρασία και την υφή». Η ένταση κορυφώνεται στα πλουσιότερα αλμυρά πιάτα. Το επιδόρπιο αναλαμβάνει να οδηγήσει τον πελάτη προς το τέλος του δείπνου.

«Δεν μπορείς να περάσεις απότομα από κάτι πολύ λεπτό στο βαρύτερο πιάτο, όπως ένας DJ δεν μπορεί να πάει από το πρώτο κομμάτι κατευθείαν στην κορύφωση. Η δύναμη ενός μενού προέρχεται από τη σειρά. Πρέπει να γνωρίζεις πότε θα δημιουργήσεις ένταση, πότε θα εκπλήξεις και πότε θα αφήσεις χώρο για ανάσα».

Στην κουβέντα μας ο Isip επιμένει στα τοπικά ψάρια και θαλασσινά. Παρότι οι Φιλιππίνες βρίσκονται σε μία από τις πλουσιότερες θαλάσσιες ζώνες του κόσμου, πολλά εστιατόρια της Μανίλα εξακολουθούν να βασίζονται σε εισαγόμενα ψάρια.

«Το πρόβλημα δεν είναι η ποιότητα ή η ποικιλία των θαλασσινών μας. Είναι οι υποδομές. Τα νησιά είναι γεωγραφικά διασκορπισμένα, η ψυκτική αλυσίδα παραμένει ασυνεπής σε αρκετές περιοχές και συχνά μεσολαβούν πολλοί έμποροι ανάμεσα στους ψαράδες και στους chefs».

Η δημιουργία ενός δικού του δικτύου προμηθευτών απαίτησε χρόνο, εμπιστοσύνη και άμεσες σχέσεις. Απαίτησε επίσης ευελιξία. «Η θάλασσα δεν λειτουργεί σύμφωνα με ένα σταθερό μενού. Αντί να απαιτούμε καθημερινά τα ίδια είδη, πρέπει να οργανώνουμε τη μαγειρική μας γύρω από όσα μπορεί να προσφέρει υπεύθυνα».

Το 2025 δοκίμασε αυτή την προσαρμοστικότητα κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Στο διάσημο πολιτιστικό φεστιβάλ Burning Man που γίνεται στην έρημο Black Rock της Ναβάδα, ανέλαβε το μενού του camp του για ολόκληρη τη διάρκεια του φεστιβάλ. Όλα τα γεύματα έπρεπε να είναι χορτοφαγικά, με τα αυγά ως τη μόνη ζωική πρώτη ύλη που μπορούσε να χρησιμοποιήσει.

Για τη φιλιππινέζικη βραδιά ετοίμασε ένα boodle fight, ένα γεύμα kamayan που σερβίρεται πάνω σε φύλλα μπανάνας και τρώγεται με τα χέρια. Μαγείρεψε με τη βοήθεια Ιταλών και ενός Μεξικανού chef, αντιμετωπίζοντας σκόνη, βροχή και λάσπη.

«Ήταν μία από τις πιο αξιομνημόνευτες μαγειρικές εμπειρίες μου. Μου θύμισε ότι η μαγειρική δεν είναι απλώς ένα επάγγελμα που ασκείται μέσα σε μια άρτια εξοπλισμένη κουζίνα. Στην πιο βασική μορφή της είναι ένας τρόπος να φροντίζεις και να ταΐζεις τους ανθρώπους γύρω σου».

Το αστέρι Michelin έφερε το Kása Palma μπροστά σε ένα διεθνές κοινό. Ο Isip, ωστόσο, δεν σκοπεύει να προσαρμόσει τη φιλιππινέζικη κουζίνα σε αυτή τη διάκριση και το κοινό το γνωρίζει ήδη.

«Η ευθύνη μας δεν είναι να κάνουμε τη φιλιππινέζικη κουζίνα αρκετά ξένη ώστε να θεωρηθεί εκλεπτυσμένη. Πρέπει να την παρουσιάσουμε με αυτοπεποίθηση, ακρίβεια και ακεραιότητα. Οι πελάτες δεν χρειάζεται να αναγνωρίζουν αμέσως κάθε υλικό. Ορισμένες φορές η ανακάλυψη είναι το σημαντικότερο μέρος της εμπειρίας».

Σχόλια Χρηστών

Συνδεθείτε ή Εγγραφείτε για να συμμετάσχετε στη συζήτηση